Πότε εφαρμόζεται;

Η ακτινοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διαφορετικά στάδια της αντιμετώπισης του καρκίνου, ανάλογα με το είδος, το στάδιο και τη θέση του όγκου. Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι θεραπευτικοί στόχοι που έχει θέσει η ιατρική ομάδα για κάθε ασθενή. Σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί τη βασική θεραπεία, ενώ σε άλλες συνδυάζεται με χειρουργική επέμβαση, χημειοθεραπεία ή άλλες αντικαρκινικές θεραπείες. Μπορεί να εφαρμοστεί πριν από το χειρουργείο, με στόχο να συρρικνωθεί ο όγκος και να γίνει πιο εύκολη η αφαίρεσή του, ή μετά την επέμβαση, ώστε να καταστραφούν τυχόν καρκινικά κύτταρα που παραμένουν στην περιοχή.

Επιπλέον, οι σύγχρονες τεχνικές ακτινοθεραπείας εφαρμόζονται και σε ασθενείς με ολιγομεταστατική νόσο, δηλαδή όταν υπάρχουν περιορισμένες μεταστάσεις. Στις περιπτώσεις αυτές, η στοχευμένη ακτινοθεραπεία συμβάλει στον αποτελεσματικό τοπικό έλεγχο της νόσου και να ενταχθεί στο συνολικό θεραπευτικό πλάνο.

Παράλληλα, η ακτινοθεραπεία χρησιμοποιείται και με παρηγορικό σκοπό σε προχωρημένες μορφές καρκίνου. Στις περιπτώσεις αυτές στοχεύει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, όπως ο πόνος ή άλλες ενοχλήσεις που προκαλεί ο όγκος. Έτσι, η ποιότητα ζωής του ασθενούς βελτιώνεται σημαντικά. 

Ακτινοθεραπεία: Είδη

Η ακτινοθεραπεία διακρίνεται σε δύο βασικές κατηγορίες. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου γίνεται από τον ακτινοθεραπευτή–ογκολόγο, ανάλογα με το είδος του καρκίνου, τη θέση και το μέγεθος του όγκου, καθώς και το συνολικό θεραπευτικό πλάνο. Οι κατηγορίες είναι οι παρακάτω:

• Εξωτερική ακτινοθεραπεία: Είναι η συχνότερα εφαρμοζόμενη μορφή ακτινοθεραπείας. Η ακτινοβολία χορηγείται από ειδικό μηχάνημα που κατευθύνει δέσμες υψηλής ενέργειας με μεγάλη ακρίβεια προς τον όγκο, χωρίς να έρχεται σε επαφή με το σώμα του ασθενούς. Οι σύγχρονες τεχνικές επιτρέπουν στον ιατρό να στοχεύσει τη βλάβη χωρίς να επιβαρύνει τους γύρω υγιείς ιστούς. 
• Εσωτερική ακτινοθεραπεία (βραχυθεραπεία): Στη μέθοδο αυτή, μια ραδιενεργός πηγή τοποθετείται μέσα ή πολύ κοντά στον όγκο, ώστε η ακτινοβολία να δρα τοπικά. Με αυτόν τον τρόπο χορηγείται υψηλή δόση στην περιοχή που χρειάζεται θεραπεία και δεν επιβαρύνονται οι γύρω ιστοί. Η βραχυθεραπεία εφαρμόζεται σε συγκεκριμένους τύπους καρκίνου, όταν κρίνεται κατάλληλη από την ιατρική ομάδα.

Πώς πραγματοποιείται η ακτινοθεραπεία;

Πριν από την έναρξη της ακτινοθεραπείας, ο ιατρός θα σχεδιάσει προσεκτικά τη θεραπεία. Ο ασθενής υποβάλλεται σε απεικονιστικές εξετάσεις, όπως αξονική, αξονική σχεδιασμού (η οποία γίνεται για τον σχεδιασμό και τον υπολογισμό της θεραπείας) ή μαγνητική τομογραφία, ώστε να εντοπιστεί με ακρίβεια η περιοχή που θα πραγματοποιηθεί η θεραπεία και να καθοριστεί το κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο. Η θεραπεία πραγματοποιείται συνήθως σε καθημερινές συνεδρίες, πέντε ημέρες την εβδομάδα. Η συνολική διάρκειά της εξαρτάται από το είδος του καρκίνου, τον στόχο της θεραπείας και τη δόση που πρέπει να χορηγηθεί. Κάθε συνεδρία διαρκεί λίγα μόνο λεπτά.

Κατά τη διάρκεια της εξωτερικής ακτινοθεραπείας, ο ασθενής παραμένει ακίνητος σε ειδικό τραπέζι θεραπείας. Το μηχάνημα περιστρέφεται γύρω του και κατευθύνει την ακτινοβολία με μεγάλη ακρίβεια στην προκαθορισμένη περιοχή. Η διαδικασία είναι ανώδυνη και ο ασθενής δεν αισθάνεται την ακτινοβολία την ώρα της θεραπείας. Επιπλέον, δεν παρουσιάζει τα προβλήματα που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ασθενείς οι οποίοι πραγματοποιούν θεραπείες με ραδιενέργεια. Ο ασθενής είναι ασφαλής για τους γύρω του, αφού δεν μπορεί να εκπέμπει ακτινοβολία. Μπορεί να επιστρέψει με ασφάλεια στις καθημερινές του δραστηριότητες, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του ιατρού του.

Πιθανές παρενέργειες

Όπως κάθε αντικαρκινική θεραπεία, έτσι και η ακτινοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες. Η εμφάνισή τους εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η περιοχή που γίνεται η θεραπεία, η συνολική δόση της ακτινοβολίας και το εάν η θεραπεία συνδυάζεται με άλλες αντικαρκινικές θεραπείες.

Οι συχνότερες παρενέργειες περιλαμβάνουν:

• Δερματικό ερεθισμό ή ερυθρότητα στην περιοχή όπου εφαρμόζεται η ακτινοθεραπεία.
• Κόπωση, η οποία μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια της θεραπείας και να επιμείνει για μικρό χρονικό διάστημα μετά την ολοκλήρωσή της.
• Τοπικά συμπτώματα, όπως ξηροστομία, δυσκολία στην κατάποση, ναυτία ή διάρροια, ανάλογα με το σημείο του σώματος που ακτινοβολείται.
• Προσωρινές αλλαγές στα μαλλιά ή τις τρίχες, όταν η θεραπεία εφαρμόζεται στην περιοχή της κεφαλής.

Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι παροδικές και υποχωρούν σταδιακά μετά το τέλος της θεραπείας. Επιπλέον, χάρη στις σύγχρονες τεχνικές ακτινοθεραπείας, η ακτινοβολία χορηγείται με μεγάλη ακρίβεια, περιορίζοντας σημαντικά την έκθεση των γύρω υγιών ιστών. Με αυτόν τον τρόπο, οι παρενέργειες μειώνονται σημαντικά. 

Η Δρ. Διονυσία Λίτου είναι Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος και Επιμελήτρια στην Ακτινοθεραπευτική Ογκολογική Κλινική του Metropolitan Hospital, με πολυετή εμπειρία στη σύγχρονη ακτινοθεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου. Εφαρμόζει προηγμένες τεχνικές υψηλής ακρίβειας, σχεδιάζοντας εξατομικευμένα θεραπευτικά πλάνα προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε ασθενούς. Εάν επιθυμείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ακτινοθεραπεία ή χρειάζεστε εξειδικευμένη καθοδήγηση για τη θεραπευτική σας αντιμετώπιση, επικοινωνήστε μαζί της για εξατομικευμένη αξιολόγηση και υπεύθυνη ιατρική καθοδήγηση.